Ikki umumiy yigʻilish orasida shirkatni boshqaruv boshqaradi. Pudratchilarni aynan u tanlaydi, tasdiqlangan smeta boʻyicha mablagʻlarni tasarruf etadi va hisob yuritadi — yaʼni yashovchilar «uyni boshqarish» deb ataydigan ishning deyarli hammasini qiladi.
Uning hokimiyati chegarasini qonun bitta ibora bilan chizadi: boshqaruv shirkat faoliyatining barcha masalalari yuzasidan qaror qabul qilishga haqli, bundan aʼzolarning umumiy yigʻilishi vakolatlariga kiritilgan masalalar mustasno. Qolgan hammasi — shu formulaning tafsilotlari.
Boshqaruv nimani hal qiladi#
45-moddadagi oʻn ikkita vakolat, maʼnosiga qarab guruhlangan.
Yigʻilish va rejalar:
- shirkat aʼzolarining umumiy yigʻilishini chaqirish va uni oʻtkazishni tashkil etish;
- umumiy mol-mulkni, yer uchastkasini va shirkat mol-mulkini saqlashga doir ishlar rejasi loyihasini hamda uning ijrosi haqidagi hisobotni tuzish;
- shirkatning yillik daromadlar va xarajatlar smetasi loyihasini hamda uning ijrosi haqidagi hisobotni tuzish;
- ustav talablari va umumiy yigʻilish qarorlarining bajarilishini taʼminlash.
Pudratchilar:
- umumiy mol-mulkka va shirkat mol-mulkiga xizmat koʻrsatish hamda ularni taʼmirlash uchun tanlov asosida pudratchilarni tanlash;
- tanlov gʻolibi bilan shartnomalar tuzish toʻgʻrisida qaror qabul qilish.
Mol-mulk:
- umumiy mol-mulkning, yer uchastkasining va shirkat mol-mulkining asralishi hamda saqlanishi ustidan nazorat qilish;
- shirkatning asbob-uskunalari, anjomlari va boshqa moddiy qimmatliklarini olish, sotish, topshirish, ayirboshlash, ijaraga berish, shuningdek ularni balansdan chiqarish toʻgʻrisida qarorlar qabul qilish.
Odamlar va pul:
- shirkat aʼzolarining arizalari va shikoyatlarini koʻrib chiqish;
- ish yuritish, buxgalteriya hisobi va hisobotini yuritish, mablagʻlarning tushumi hamda sarflanishi hisobini esa shirkatdagi har bir koʻp kvartirali uy boʻyicha alohida-alohida yuritish;
- aʼzolarning majburiy badallari toʻliq tushishini tashkil etish va taʼminlash;
- umumiy yigʻilish tasdiqlagan daromadlar va xarajatlar smetasiga muvofiq shirkat mablagʻlarini tasarruf etish.
Boshqaruv aʼzolar oldida nima uchun javob beradi#
Toʻgʻridan-toʻgʻri nomlangan beshta soha:
| Javobgarlik | Bu nimani anglatadi |
|---|---|
| Umumiy mol-mulkka xizmat koʻrsatish va uni taʼmirlash ishlarining tuzilgan shartnomalarga muvofiq tanlov asosida tashkil etilishi | Faqat pudratchi tanlash emas, shartnoma boʻyicha ishni olish ham |
| Muhandislik tarmoqlariga va boshqa umumiy mol-mulkka xizmat koʻrsatishning lozim darajadagi sifati | Suv, issiqlik, lift — ishlayotgan holat, «usta chaqirdik» emas |
| Taʼmirlash ishlarining belgilangan normalarga muvofiq sifatli va oʻz vaqtida oʻtkazilishi | Qanday qilingani ham, qachon qilingani ham |
| Shirkat mablagʻlaridan umumiy mol-mulkni saqlash va taʼmirlash uchun belgilangan maqsadda foydalanilishi | Smeta — ramka, tilak emas |
| Umumiy foydalanishdagi joylarning va tutash yer uchastkalarining sanitariya holati, obodonlashtirilishi | Yoʻlak va hovli ham boshqaruv javobgarligi |
Boshqaruv qanday ishlaydi#
Boshqaruv umumiy yigʻilish tomonidan shirkat aʼzolari orasidan — ustavda belgilangan tarkibda va muddatga — saylanadi. Rais tomonidan ustavdagi muddatlarda, ammo oyiga kamida bir marta chaqiriladi.
Majlis boshqaruv aʼzolarining kamida uchdan ikki qismi ishtirok etganda vakolatli. Har bir aʼzoda bitta ovoz, qarorlar oddiy koʻpchilik bilan qabul qilinadi, majlislar bayonnoma bilan rasmiylashtiriladi.
Faqat boshqaruv emas, barcha shirkat aʼzolari bilishi kerak boʻlgan ikki qoida:
- uydagi barcha joylarning oʻttiz foizdan ortiq maydoni bir shaxsning mulki boʻlsa, u shaxs oʻz roziligi bilan boshqaruv tarkibiga kiritiladi;
- shirkat aʼzolari boshqaruv majlislarida maslahat ovozi huquqi bilan ishtirok etishi mumkin — kelib fikr bildirish har qanday mulkdorning haqqi, ovoz berish esa faqat boshqaruv aʼzolariniki.
Har chorakda hisobot#
Bu shirkat haqidagi butun bobdagi eng kam eʼtibor beriladigan norma.
Boshqaruv muntazam ravishda, biroq uch oyda kamida bir marta aʼzolar oldida quyidagilar toʻgʻrisida hisobot beradi:
- umumiy mol-mulkni saqlash boʻyicha ishlar rejalarining bajarilishi;
- amalga oshirilgan va rejalashtirilayotgan xarajatlar;
- majburiy badallarni yigʻish;
- tadbirkorlik faoliyatidan olinadigan daromadlar (foyda).
Keyin esa hisobotni «papkaga qoʻyib qoʻyish»ga yoʻl qoʻymaydigan talab: hisobotni taqdim etish shakli barcha aʼzolar uchun undan foydalanish imkoniyatini taʼminlashi kerak va u umumiy yigʻilish qarori bilan belgilanadi.
Boshqaruv raisi#
Umumiy yigʻilish tomonidan shirkat aʼzolari orasidan ustavda belgilangan muddatga, malaka (attestatsiya) sertifikati mavjud boʻlgan taqdirda saylanadi. Sertifikatsiz aʼzo saylansa, u oʻttiz kun ichida sertifikat olishi kerak; olmasa — yigʻilish oʻn kun ichida boshqa aʼzoni rais etib saylaydi.
Rais boshqaruv faoliyatiga rahbarlik qiladi, shirkat manfaatlarini ifoda etadi, yigʻilish va boshqaruv qarorlarining bajarilishini taʼminlaydi, moliyaviy hujjatlar va shartnomalarni imzolaydi, saqlash va taʼmirlash usullari boʻyicha takliflarni, xodimlar ish haqi va mukofotlash nizomlari loyihalarini yigʻilish muhokamasiga kiritadi, boshqaruvning muntazam hisobot berishini taʼminlaydi hamda xodimlar bilan mehnat shartnomalari tuzadi va bekor qiladi.
Vakolatlari tugatilganda rais umumiy yigʻilish qarori qabul qilingan sanadan eʼtiboran uch ish kuni ichida uyning texnik hujjatlarini, qoldiq pul mablagʻlarini, shirkat muhrini, boshqarish bilan bogʻliq boshqa hujjatlarni, umumiy mol-mulk joylarining kalitlarini va boshqa texnik vositalarni — rais majburiyatlarini oʻz zimmasiga olgan shaxsga yoki yigʻilish qarorida koʻrsatilgan mulkdorga topshirishi shart.
Qonunda nima yoʻq#
- Badal kechikkani uchun jarima solish huquqi yoʻq. Boshqaruv badallarning toʻliq tushishini taʼminlashi shart, lekin bu qonun unga sanksiya bermaydi.
- Boshqaruv aʼzolarining soni yoʻq — uni ham, vakolat muddatini ham ustav belgilaydi.
- Boshqaruv aʼzoligini shirkatdagi mehnat shartnomasi bilan qoʻshishga taqiq yoʻq; bu ustav va yigʻilish qarori masalasi.
- Choraklik hisobotning majburiy shakli yoʻq — u yigʻilish qarori bilan belgilanadi, lekin barcha aʼzolar uchun ochiq boʻlishi kerak.
Yonida nima oʻqish mumkin#
Boshqaruv — shirkatning ijro organi; shirkat qanday tuzilishi va uning yana qanday organlari borligi uy-joy mulkdorlari shirkati maqolasida. Boshqaruv ishini kim tekshirishi esa taftish komissiyasi tahlilida.
Majburiy badallar miqdorini aʼzolarning umumiy yigʻilishi tasdiqlaydi, u esa maydon va smetadan hisoblanadi — usul majburiy badallarni hisoblash maqolasida.
Koʻp beriladigan savollar#
Boshqaruv qanchalik tez-tez hisobot berishi shart?
Muntazam ravishda, biroq uch oyda kamida bir marta — ishlar rejalarining bajarilishi, amalga oshirilgan va rejalashtirilayotgan xarajatlar, majburiy badallarni yigʻish va tadbirkorlik faoliyatidan olinadigan daromadlar toʻgʻrisida.
Boshqaruvda necha kishi boʻlishi kerak?
Qonun sonni belgilamaydi: tarkib va vakolat muddati shirkat ustavi bilan belgilanadi. Majlis aʼzolarning kamida uchdan ikki qismi ishtirok etganda vakolatli.
Mulkdor boshqaruv majlisiga kela oladimi?
Ha. Shirkat aʼzolari boshqaruv majlislarida maslahat ovozi huquqi bilan ishtirok etishi mumkin — fikr bildirish mumkin, ovoz berish mumkin emas.
Pudratchi tanlashda tanlov oʻtkazish shartmi?
Ha, tanlov asosida pudratchilarni tanlash boshqaruv vakolatlari orasida toʻgʻridan-toʻgʻri nomlangan, shartnoma tuzish toʻgʻrisidagi qaror esa tanlov gʻolibi bilan qabul qilinadi.
Boshqaruv badal toʻlamaganga jarima sola oladimi?
Bu qonun bunday vakolat bermaydi. Boshqaruv majburiy badallarning toʻliq tushishini tashkil etishi va taʼminlashi shart, sanksiya esa bu yerda nazarda tutilmagan.
Rais ketayotganda nimani topshiradi?
Yigʻilish qarori sanasidan uch ish kuni ichida — uyning texnik hujjatlarini, qoldiq pul mablagʻlarini, shirkat muhrini, boshqarishga oid boshqa hujjatlarni, umumiy mol-mulk joylarining kalitlarini va boshqa texnik vositalarni.
Raisga sertifikat shartmi?
Ha. U malaka (attestatsiya) sertifikati mavjud boʻlganda saylanadi. Sertifikatsiz saylangan aʼzo uni oʻttiz kun ichida olishi kerak, aks holda yigʻilish oʻn kun ichida boshqasini saylaydi.
Huquqiy asos: Oʻzbekiston Respublikasining 2019-yil 7-noyabrdagi OʻRQ-581-sonli «Koʻp kvartirali uylarni boshqarish toʻgʻrisida»gi Qonuni, 37-, 38-, 44-, 45- va 46-moddalar. Amaldagi tahrirni lex.uz saytida tekshiring.