# Boshqaruvchi tashkilot yoki kengash bilan nizo: qonun sudgacha uyga nima beradi > Qonun nizolar haqida bir qatorda gapiradi. Uyga sudgacha beradigan toʻrtta vositani va qonun bevosita sudga yoʻllaydigan uch holatni koʻrib chiqamiz. URL: https://nurliuy.uz/uz/blog/boshqaruvdagi-nizolar/ Chop etilgan: 2026-09-09 · Qanday ishlaydi Теги: OʻRQ-581, nizolar, inspeksiya, sud Mulkdorlar va uy kengashlari uchun tahlil: qonunda nizolarni hal etish haqida aslida nima yozilgan — va nega asosiy vositalar butunlay boshqa moddalarda yotadi. Qonunning «Nizolarni hal etish» deb ataladigan moddasi bitta gapdan iborat. Na tartib, na muddat, na sudgacha koʻrish, na murosaga keltirish — bitta havola qiluvchi norma. Bu faqat bir lahzagacha koʻngilni tushiradi: nizoni hal qilish vositalari qonunda bor, shunchaki ular bu moddada emas. Qonun uyga aslida nima berishini, bulardan qanday tartibda foydalanishni va u qaysi uch holatda bevosita sudga yoʻllashini koʻrib chiqamiz. ## Qisqacha - Koʻp kvartirali uylarni boshqarish sohasidagi nizolar **qonunchilikda belgilangan tartibda** hal etiladi — qonun oʻz alohida tartibini kiritmaydi. - Sudgacha uyda toʻrtta vosita bor: **umumiy yigʻilish**, **boshqarish organiga murojaat**, **boshqarish shartnomasidan bir tomonlama voz kechish** va **uy-joy fondi inspeksiyasiga murojaat**. - Umumiy yigʻilish qarori **barcha mulkdorlar uchun majburiy** — ovoz berishda qatnashmaganlar va qarshi ovoz berganlar uchun ham. - Inspeksiyaning koʻrsatmasi **bajarilishi shart**, uning qarorlari va mansabdor shaxslarining harakatlari (harakatsizligi) ustidan esa **sud tartibida shikoyat qilinishi mumkin**. - Qonun bevosita sudga yoʻllaydigan holat — boshqa mulkdorlarning roziligisiz qilingan asoslanmagan xarajatlar boʻyicha nizo. ## Qonun nizolar haqida nima deydi Soʻzma-soʻz — bor-yoʻgʻi shu: > Koʻp kvartirali uylarni boshqarish sohasidagi nizolar qonunchilikda belgilangan > tartibda hal etiladi. Modda 2021-yilgi tahrirda amal qiladi. «Qonunchilikda belgilangan tartibda» degani: umumiy qoidalar — protsessual qonunchilik va idoraviy tegishlilik, — uylar uchun qandaydir maxsus tartib emas. Majburiy sudgacha bosqichni aynan bu qonun kiritmaydi. Amaliy xulosa esa «darhol sudga» emas, aksincha. Maxsus tartib yoʻq ekan, qonun batafsil yozib bergan mexanizmlardan foydalangan va hujjatlari saqlanib qolgan taraf yutadi. ## Birinchi vosita: umumiy yigʻilish Uydagi nizolarning koʻpchiligi — qaror ustidagi nizo, qarorni esa yigʻilish qabul qiladi. Uning vakolatlari bevosita nomlangan: uyni boshqarish usulini belgilaydi, tanlov asosida shartnomalar tuzish toʻgʻrisida qaror qabul qiladi, **boshqarish organlari faoliyati ustidan nazoratni** amalga oshiradi va boshqarish organlari tomonidan **hisobot berish tartibini** belgilaydi. Nizo uchun eng muhimi esa quyidagisi: > Umumiy yigʻilish qarori barcha joylarning mulkdorlari, shu jumladan ovoz > berishda ishtirok etmaganlar yoki qarshi ovoz berganlar tomonidan ham > bajarilishi majburiydir. Bu — eng koʻp uchraydigan eʼtirozga javob: «badalni koʻtarishdi, men qarshi edim». Agar kvorum boʻlgan boʻlsa (mulkdorlarning yoki ularning vakillarining ellik foizidan koʻprogʻi), qaror hozir boʻlganlarning ellik foizidan koʻprogʻi tomonidan qabul qilingan boʻlsa va bayonnoma ishtirokchilar roʻyxati hamda imzolari bilan rasmiylashtirilgan boʻlsa — qaror rozi boʻlmaganlar uchun ham amal qiladi. > Bundan teskarisi ham kelib chiqadi: yigʻilish qarori ustidagi nizo deyarli har > doim tartib-taomil ustidagi nizodir. Kvorum, bayonnomaning rasmiylashtirilishi, > har bir muhokama etilayotgan masala boʻyicha xohish-iroda aks ettirilgan ilova > va imzolar. Tartib buzilmagan boʻlsa, qaror mazmuniga eʼtiroz bildirish juda > qiyin; buzilgan boʻlsa — murojaatning predmeti ham aynan shu. ## Ikkinchi vosita: boshqarish organiga murojaat Qonun uy ichida murojaatlarni koʻrib chiqishni nazarda tutadi — lekin boshqarish usuliga qarab har xil. - **Shirkatda** boshqaruv **shirkat aʼzolarining arizalari va shikoyatlarini** koʻrib chiqadi. Bu boshqaruvning bevosita vakolati. - **Boshqaruvning oʻziga** — raisga, boshqaruv aʼzolariga va taftish komissiyasi aʼzolariga — qaratilgan shikoyatlarni **shirkat aʼzolarining umumiy yigʻilishi** koʻrib chiqadi. Yaʼni boshqaruv bilan nizoning oʻz manzili bor, va u sud emas. - **Taftish komissiyasi** moliyaviy faoliyatni tekshiradi va umumiy yigʻilish oldida hisobot beradi: xarajatlar ustidagi nizoni uning tekshiruvidan boshlagan maʼqul. Murojaatga javob muddatlarini bu qonun belgilamaydi. Ularni shirkat ustaviga yoki boshqarish shartnomasiga — murojaat shakli bilan birga — yozib qoʻygan oqilona. ## Uchinchi vosita: shartnomadan bir tomonlama voz kechish Eng past baholanadigan qurol. Nizo boshqaruvchi tashkilot bilan ketayotgan boʻlsa, uni almashtirish uchun uyga sudlashish shart emas: > Agar boshqaruvchi tashkilot yoki boshqaruvchi shartnoma shartlarini bajarmasa, > koʻp kvartirali uydagi joylarning mulkdorlari umumiy yigʻilish qaroriga asosan > koʻp kvartirali uyni boshqarish shartnomasini bajarishdan bir tomonlama > tartibda voz kechishga va boshqa boshqaruvchi tashkilotni yoki boshqaruvchini > tanlash toʻgʻrisida qaror qabul qilishga haqli. Asos — yigʻilish qarori, sud qarori emas. Keyin ishlarni topshirish boshlanadi: bekor qilingan kundan eʼtiboran **uch ish kuni** ichida oldingi boshqaruvchi tashkilot texnik hujjatlarni va boshqaruvga oid boshqa hujjatlarni, qoldiq pul mablagʻlarini, umumiy mol-mulk joylarining kalitlarini va zarur texnik vositalarni topshirishi shart. ## Toʻrtinchi vosita: uy-joy fondi inspeksiyasi Davlat nazorati — «yuqoriga shikoyat qilish» emas, aniq tekshiruv predmetlari toʻplami. Uy-joy fondi inspeksiyasi quyidagilar ustidan davlat nazoratini amalga oshiradi: 1. Uylarni va tutash yer uchastkalarini sanitariya normalari, qoidalari va gigiyena normativlariga muvofiq saqlash talablariga hamda texnik foydalanish qoidalariga rioya etilishi — shuningdek mulkdorlar tomonidan joylarning oʻzboshimchalik bilan qayta qurilishi va qayta rejalashtirilishiga yoʻl qoʻyilmasligi. 2. Belgilangan qoidalarga rioya etilishi va umumiy mol-mulkni, uylarning old tomonlarini, ichki muhandislik kommunikatsiyalarini taʼmirlash-tiklash ishlarining tizimli olib borilishi. 3. Uy-joy-kommunal xizmat koʻrsatish sohasi tashkilotlari tomonidan xizmatlar koʻrsatishda texnik tartibga soluvchi normativ hujjatlar talablariga rioya etilishi. 4. Kapital taʼmirlash uchun jamgʻariladigan mablagʻlardan maqsadli foydalanilishi. Inspeksiyaning vositasi bitta va u kuchli: **bajarilishi shart boʻlgan koʻrsatmalar** — boshqarish organlariga va mulkdorlarga buzilishlarni bartaraf etish yuzasidan, uy-joy-kommunal sohasi tashkilotlariga esa texnik normativlarga rioya etish yuzasidan. Yozishdan oldin daʼvoingizni shu toʻrt band bilan solishtiring. Ulardan biriga tushsa — murojaat manzil boʻyicha. Tushmasa — bu mulkdor bilan boshqarish organi oʻrtasidagi nizo va u yigʻilish yoki sud orqali hal boʻladi. > Inspeksiyaning oʻzi ustidan ham shikoyat qilish mumkin: uning qarorlari va > mansabdor shaxslarining harakatlari (harakatsizligi) ustidan sud tartibida > shikoyat qilinishi mumkin. Bu qonunda bevosita yozilgan. ## Qonun qachon bevosita sudga yoʻllaydi Sud muqobilsiz nomlangan uchta joy. | Vaziyat | Qonun nima deydi | |---|---| | Mulkdorlardan biri, boshqaruv organi yoki boshqa shaxs tomonidan boshqa mulkdorlarning roziligisiz qilingan asoslanmagan xarajatlar | Bunday xarajatlarning oʻrni qoplanmaydi, bunda yuzaga keladigan nizolar sud tartibida hal qilinadi | | Inspeksiya qarori yoki uning mansabdor shaxslari harakatlari (harakatsizligi) bilan rozi boʻlmaslik | Sud tartibida shikoyat qilinadi | | Shirkat ishtirokidagi nizo | Shirkat yuridik shaxs va sudda daʼvogar hamda javobgar boʻlishga haqli | Birinchi qator — mohiyatan qonunning oʻzi sud tartibini nomlagan yagona nizo turi. Uni ogohlantirish sifatida oʻqing: yigʻilishdan oʻtkazilmagan xarajatlarni uy qoplamasligi mumkin. ## Uy nomidan sudga kim boradi Uy kengashlari koʻpincha qoqiladigan savol. **Uy kengashining raisi** umumiy yigʻilishning bayonnomasi asosida shu uydagi joylar mulkdorlarining vakili sifatida umumiy mol-mulk va kommunal xizmatlar koʻrsatish bilan bogʻliq ishlar boʻyicha sudda ishtirok etadi. Bu yerdagi kalit soʻz — **bayonnoma asosida**: vakolat lavozimning oʻzidan emas, yigʻilish qaroridan kelib chiqadi. **Shirkat** sudda oʻz nomidan qatnashadi: u daʼvogar va javobgar boʻlishga haqli, oʻz majburiyatlari boʻyicha oʻziga tegishli barcha mol-mulk bilan javob beradi va oʻz aʼzolarining majburiyatlari boʻyicha javob bermaydi. ## Har qanday nizodan oldin nima tayyorlash kerak Bu allaqachon amaliyot, qonun emas — lekin natijani aynan shu hal qiladi. 1. **Yigʻilish bayonnomasi** ilovasi bilan: ishtirokchilar roʻyxati, har bir masala boʻyicha xohish-iroda, imzolar. Bu ham kvorumni, ham qarorni, ham raisning vakolatini tasdiqlaydigan hujjat. 2. **Shartnoma** — boshqarish yoki umumiy mol-mulkni saqlash shartnomasi — besh majburiy sharti bilan, jumladan nazorat tartibi va hisobot tartibi. 3. **Har bir joy boʻyicha hisoblash va toʻlovlar tarixi.** Qarz ustidagi nizoda bu asosiy dalil, xarajatlar ustidagi nizoda esa «pul qayerga ketdi» degan savolga javobning yarmi. 4. **Bajarilgan ishlarni qabul qilish dalolatnomalari** va sifat normativlari hamda davriyligi buzilganligi toʻgʻrisidagi dalolatnomalar: ularni uy kengashining raisi imzolaydi va ular qonunda bevosita nomlangan. 5. **Topshirilgani haqida belgisi bor yozma murojaatlar.** Javob muddatini qonun belgilamaydi, lekin murojaat fakti va sanasi aynan shunday qayd etiladi. Uchinchi band — uylar koʻpincha yiqiladigan joy. Hisoblashlar bir necha yil davomida bir necha kishi yuritgan jadvalda yashaganda, aniq kvartira boʻyicha tarixni majlis kuniga tiklash deyarli imkonsiz. NURLI UY-da bu tarix oʻzi yuritiladi: har bir hisoblash, har bir toʻlov va har bir qayta hisob shaxsiy hisobga va sanaga bogʻlangan, kvartira boʻyicha istalgan davr uchun koʻchirmani esa bir bosishda yuklab olish mumkin. ## Bu qonunda nima yoʻq Nizolar atrofida ayniqsa koʻp toʻqiladi, chunki haqiqiy modda juda qisqa. - **Mediatsiya yoʻq** va hech qanday vositachilik yoʻq: qonunda «mediator» soʻzi yoʻq. - **Majburiy sudgacha tartib yoʻq** va daʼvo muddatlari yoʻq. - **Murojaatga javob muddatlari yoʻq** — na besh, na yetti, na oʻn besh kun. - **Inspeksiya uchun tekshiruv muddatlari yoʻq** va «necha yilda bir marta tekshiruv» degan norma yoʻq. - **Davlat boji, advokat haqi va ishlarni koʻrish muddatlari yoʻq** — bu protsessual qonunchilik, koʻp kvartirali uylarni boshqarish qonuni emas. - **Jarima yoʻq.** Qonunni buzganlik uchun javobgarlikni qonun bitta havola qiluvchi qator bilan yozadi: aybdor shaxslar belgilangan tartibda javobgar boʻladi. Bu yerda na tarkiblar, na miqdorlar bor. - **Kengash yoki boshqaruvning mulkdorlarni yoxud qarzdorlarni jarimaga tortish vakolati yoʻq.** Agar sizga bu qonunga havola qilib aniq muddat, foiz yoki jarima miqdori aytilsa — havola notoʻgʻri. Manba mavjud boʻlishi mumkin, lekin u boshqa hujjatda. ## Yonida nima oʻqish kerak Bahsli masalalar boʻyicha qaror qabul qilinadigan yigʻilish qanday oʻtkazilishi — [umumiy yigʻilish oʻtkazish](/uz/blog/umumiy-yigilish-otkazish/) maqolasida. Nazoratchining vakolatlari va koʻrsatmalari — [uy-joy fondi inspeksiyasi](/uz/blog/uy-joy-fondi-inspeksiyasi/) tahlilida. Nizo boshqaruvchi tashkilot bilan boʻlsa — shartnomadan boshlang: [boshqarish shartnomasi](/uz/blog/boshqarish-shartnomasi/) va [boshqaruv uchun toʻlov](/uz/blog/boshqaruv-uchun-tolov/). Nizo shirkat ichida boʻlsa — [shirkat boshqaruvi](/uz/blog/shirkat-boshqaruvi/) va [taftish komissiyasi](/uz/blog/taftish-komissiyasi/) maqolalariga qarang. ## Koʻp beriladigan savollar ### Qonun uy boshqaruvidagi nizolarni hal etish haqida nima deydi? Bir qatorda: koʻp kvartirali uylarni boshqarish sohasidagi nizolar qonunchilikda belgilangan tartibda hal etiladi. Bu qonun alohida tartib kiritmaydi. ### Boshqaruvchi tashkilot bilan nizoda sudgacha tartib majburiymi? Bu qonun majburiy sudgacha tartibni belgilamaydi. Lekin sudgacha u uyga umumiy yigʻilish qarorini, boshqarish organiga murojaatni, shartnomadan bir tomonlama voz kechishni va inspeksiyaga murojaatni beradi. ### Badalni koʻtarishga qarshi ovoz bergan boʻlsam, toʻlamasam boʻladimi? Yoʻq. Umumiy yigʻilish qarori barcha joy mulkdorlari, shu jumladan ovoz berishda ishtirok etmaganlar yoki qarshi ovoz berganlar tomonidan ham bajarilishi majburiydir. ### Uyning yomon saqlanishi haqida qayerga shikoyat qilinadi? Uy-joy fondi inspeksiyasiga, agar daʼvo uning nazorat predmetiga tushsa: uyni va tutash yer uchastkasini saqlash, umumiy mol-mulk va old tomonlarni taʼmirlash, uy-joy-kommunal tashkilotlari xizmatlarining sifati, kapital taʼmirlash mablagʻlaridan maqsadli foydalanish. Inspeksiyaning vositasi — bajarilishi shart boʻlgan koʻrsatma. ### Inspeksiya qarori ustidan shikoyat qilish mumkinmi? Ha. Uy-joy fondi inspeksiyasining qarorlari, shuningdek uning mansabdor shaxslarining harakatlari (harakatsizligi) ustidan sud tartibida shikoyat qilinishi mumkin. ### Sudda uy nomidan kim ishtirok etadi? Uy kengashining raisi — umumiy yigʻilishning bayonnomasi asosida, umumiy mol-mulk va kommunal xizmatlar bilan bogʻliq ishlar boʻyicha. Shirkat sudda mustaqil qatnashadi: u yuridik shaxs va daʼvogar hamda javobgar boʻlishga haqli. ### Qonun qaysi nizolarni bevosita sudga yoʻllaydi? Mulkdorlardan biri, boshqaruv organi yoki boshqa shaxs tomonidan boshqa mulkdorlarning roziligisiz qilingan asoslanmagan xarajatlar boʻyicha nizolarni: bunday xarajatlarning oʻrni qoplanmaydi, nizolar esa sud tartibida hal qilinadi. ### Bu qonunda mediatsiya bormi? Yoʻq. Bu qonun na mediatsiyani, na vositachilikni, na murosaga keltirish tartiblarini nazarda tutadi. --- **Huquqiy asos:** Oʻzbekiston Respublikasining 2019-yil 7-noyabrdagi OʻRQ-581-son «Koʻp kvartirali uylarni boshqarish toʻgʻrisida»gi Qonuni, 12-, 16-, 21-, 26-, 28-, 30-, 38-, 45-, 47-, 51- va 52-moddalar. Amaldagi tahrirdagi aniq matn — [lex.uz](https://lex.uz/uz/docs/4586287) saytida. --- NURLI UY · https://nurliuy.uz · учёт начислений и оплат для частных управляющих компаний.